Γλωσσάριο όρων ναυτιλίας, απαιτήσεων και είσπραξης.

A

Διαιτησία (Arbitration)Επίλυση διαφορών

Ιδιωτική διαδικασία κατά την οποία μια διαφορά επιλύεται από έναν ή περισσότερους διαιτητές αντί για δικαστήριο. Η απόφαση (διαιτητική απόφαση) είναι δεσμευτική και κατά κανόνα εκτελεστή διεθνώς βάσει της Σύμβασης της Νέας Υόρκης. Το Λονδίνο, η Σιγκαπούρη και το Χονγκ Κονγκ είναι κορυφαίες έδρες ναυτικής και εμπορικής διαιτησίας.

B

Φορτωτική (Bill of lading)Ναυτιλία

Έγγραφο που εκδίδεται από τον μεταφορέα ή για λογαριασμό του και λειτουργεί ως απόδειξη παραλαβής του φορτίου, ως αποδεικτικό της σύμβασης μεταφοράς και, εφόσον είναι διαπραγματεύσιμη, ως αξιόγραφο παραστατικό των εμπορευμάτων.

Δελτίο παράδοσης καυσίμων (BDN)Καύσιμα

Το έγγραφο που καταγράφει την ποσότητα και τις βασικές προδιαγραφές του ναυτιλιακού καυσίμου που παραδόθηκε σε πλοίο. Είναι κεντρικό σε κάθε διαφορά για την ποσότητα ή την ποιότητα των καυσίμων, μαζί με τα δείγματα που λήφθηκαν κατά την παράδοση.

Καύσιμα πλοίου (Bunkers)Καύσιμα

Καύσιμα που παραδίδονται σε πλοίο για την πρόωσή του και τα μηχανήματά του. Η ποιότητα συνήθως προσδιορίζεται με αναφορά στο πρότυπο ISO 8217.

C

Ναυλοσύμφωνο (Charter party)Ναυτιλία

Η σύμβαση με την οποία ο πλοιοκτήτης εκναυλώνει ένα πλοίο σε ναυλωτή, είτε για ταξίδι (ναύλωση κατά ταξίδι) είτε για ορισμένο χρονικό διάστημα (χρονοναύλωση). Τυποποιημένα έντυπα είναι μεταξύ άλλων τα GENCON, NYPE, ASBATANKVOY και BPVOY.

Ανταπαίτηση (Counterclaim)Διαφορές

Απαίτηση που προβάλλει ο εναγόμενος κατά του μέρους που προέβαλε την αρχική απαίτηση, για παράδειγμα λόγω ελαττωματικών εμπορευμάτων ή καθυστέρησης. Μια ανταπαίτηση μπορεί να μειώσει ή να εξαλείψει το πληρωτέο ποσό.

D

Νεκρός ναύλος (Dead freight)Ναυτιλία

Αποζημίωση που οφείλεται στον πλοιοκτήτη όταν ο ναυλωτής δεν φορτώνει το πλήρες συμφωνημένο φορτίο, αφήνοντας αχρησιμοποίητο χώρο στο πλοίο.

Παρακρατήσεις από το μίσθωμα (Deductions from hire)Ναυτιλία

Ποσά που ο χρονοναυλωτής παρακρατεί από το μίσθωμα, για παράδειγμα για περιόδους εκτός ναύλωσης ή για υστέρηση επιδόσεων. Κατά το αγγλικό δίκαιο, ορισμένες παρακρατήσεις μπορούν να γίνουν μέσω συμψηφισμού κατά επιείκεια (equitable set-off), όμως οι αδικαιολόγητες παρακρατήσεις μπορεί να θεμελιώσουν απαίτηση του πλοιοκτήτη και, σε ορισμένες περιπτώσεις, δικαίωμα απόσυρσης του πλοίου.

Επισταλίες (Demurrage)Ναυτιλία

Προκαθορισμένη αποζημίωση που καταβάλλει ο ναυλωτής στον πλοιοκτήτη, με συμφωνημένο ημερήσιο ποσό, για τον χρόνο κατά τον οποίο το πλοίο παραμένει πέραν των σταλιών που προβλέπονται για τη φόρτωση και την εκφόρτωση. Στη μεταφορά εμπορευματοκιβωτίων, ο όρος «demurrage» περιγράφει επίσης τις χρεώσεις για εμπορευματοκιβώτια που παραμένουν εντός τερματικού σταθμού πέραν του ελεύθερου χρόνου.

Ταχυδιάθεση (Despatch)Ναυτιλία

Ποσό, συνήθως το ήμισυ του ημερήσιου ποσού επισταλιών, που καταβάλλει ο πλοιοκτήτης στον ναυλωτή όταν η φόρτωση ή η εκφόρτωση ολοκληρώνεται σε χρόνο μικρότερο από τις προβλεπόμενες σταλίες, εφόσον το προβλέπει το ναυλοσύμφωνο.

Αποζημίωση για κράτηση (Detention)Ναυτιλία

Αποζημίωση για καθυστέρηση πλοίου που δεν καλύπτεται από συμφωνημένη ρήτρα επισταλιών, για παράδειγμα μετά τη λήξη της περιόδου επισταλιών. Στα logistics εμπορευματοκιβωτίων, «detention» είναι η χρέωση για τη διατήρηση εμπορευματοκιβωτίου του μεταφορέα εκτός τερματικού σταθμού πέραν του ελεύθερου χρόνου.

E

Συμψηφισμός κατά επιείκεια (Equitable set-off)Διαφορές

Ένσταση του αγγλικού δικαίου που επιτρέπει σε ένα μέρος να μειώσει μια πληρωμή κατά το ποσό μιας στενά συνδεδεμένης ανταπαίτησης, τόσο ώστε θα ήταν άδικο να απαιτηθεί πλήρης πληρωμή.

F

Ναύλος (Freight)Ναυτιλία

Η πληρωμή που οφείλεται στον μεταφορέα για τη μεταφορά εμπορευμάτων. Ανάλογα με τη σύμβαση, μπορεί να θεωρείται κερδηθείς κατά τη φόρτωση, κατά την παράδοση ή σε άλλο στάδιο.

H

Κανόνες Χάγης-Βίσμπυ (Hague-Visby Rules)Ναυτιλία

Διεθνής σύμβαση που διέπει τη θαλάσσια μεταφορά εμπορευμάτων με φορτωτικές. Μεταξύ άλλων, θεσπίζει υπέρ των μεταφορέων αποσβεστική προθεσμία ενός έτους για απαιτήσεις φορτίου και περιορίζει την ευθύνη τους.

Μίσθωμα (Hire)Ναυτιλία

Η πληρωμή που καταβάλλει ο χρονοναυλωτής στον πλοιοκτήτη για τη χρήση του πλοίου, συνήθως υπολογιζόμενη ανά ημέρα και καταβαλλόμενη προκαταβολικά.

I

IncotermsΕμπόριο

Τυποποιημένοι εμπορικοί όροι που εκδίδει το Διεθνές Εμπορικό Επιμελητήριο (όπως FOB, CIF και DAP) και κατανέμουν το κόστος, τον κίνδυνο και τις υποχρεώσεις μεταξύ αγοραστή και πωλητή.

ISO 8217Καύσιμα

Το διεθνές πρότυπο που καθορίζει τις απαιτήσεις για τα ναυτιλιακά καύσιμα. Οι συμβάσεις προμήθειας καυσίμων συνήθως απαιτούν το καύσιμο να συμμορφώνεται με συγκεκριμένη έκδοση του ISO 8217.

L

Late Payment ActΕίσπραξη απαιτήσεων

Ο Late Payment of Commercial Debts (Interest) Act 1998, ο οποίος επιτρέπει στις επιχειρήσεις του Ηνωμένου Βασιλείου να διεκδικούν νόμιμους τόκους (8% πάνω από το επιτόκιο αναφοράς της Τράπεζας της Αγγλίας) και κατ’ αποκοπή αποζημίωση για καθυστερημένες πληρωμές μεταξύ επιχειρήσεων, εκτός αν η σύμβαση προβλέπει ουσιαστική ρύθμιση.

LaycanΝαυτιλία

Το παράθυρο laydays/cancelling: η περίοδος εντός της οποίας το πλοίο πρέπει να αφιχθεί και να επιδώσει γνωστοποίηση ετοιμότητας. Αν το πλοίο αφιχθεί μετά την ημερομηνία ακύρωσης, ο ναυλωτής μπορεί συνήθως να καταγγείλει τη ναύλωση.

Σταλίες (Laytime)Ναυτιλία

Ο χρόνος που παρέχεται βάσει ναύλωσης κατά ταξίδι για τη φόρτωση και την εκφόρτωση του φορτίου χωρίς πληρωμή πέραν του ναύλου. Μόλις οι σταλίες εξαντληθούν, συνήθως αρχίζουν να οφείλονται επισταλίες.

Εξώδικη προειδοποιητική επιστολή (Letter before action)Είσπραξη απαιτήσεων

Επίσημη επιστολή που εκθέτει την απαίτηση και το οφειλόμενο ποσό και προειδοποιεί ότι μπορεί να ασκηθεί αγωγή αν το ζήτημα δεν επιλυθεί. Τα δικαστήρια της Αγγλίας και Ουαλίας αναμένουν τέτοια επιστολή πριν από την έναρξη των περισσότερων δικών.

Πιστωτική επιστολή (Letter of credit)Εμπόριο

Δέσμευση τράπεζας να πληρώσει τον πωλητή με την προσκόμιση εγγράφων που συμμορφώνονται αυστηρά με τους όρους της πίστωσης. Ασυμφωνίες στα έγγραφα μπορεί να καθυστερήσουν ή να αποκλείσουν την πληρωμή.

Δικαίωμα επίσχεσης (Lien)Ναυτιλία

Δικαίωμα κατακράτησης περιουσιακών στοιχείων, όπως φορτίου, ή δέσμευσης πληρωμών, όπως υποναύλων, μέχρι την εξόφληση μιας οφειλής. Οι πλοιοκτήτες έχουν συχνά τέτοιο δικαίωμα βάσει ναυλοσυμφώνων για απλήρωτο ναύλο, μίσθωμα ή επισταλίες.

Προθεσμία παραγραφής (Limitation period)Διαφορές

Η εκ του νόμου προθεσμία για την άσκηση μιας αξίωσης. Κατά το αγγλικό δίκαιο, οι περισσότερες συμβατικές αξιώσεις πρέπει να ασκηθούν εντός έξι ετών από την παράβαση, αν και οι συμβάσεις και οι διεθνείς συμβάσεις συχνά επιβάλλουν πολύ βραχύτερες αποσβεστικές προθεσμίες.

LMAAΕπίλυση διαφορών

Η London Maritime Arbitrators Association (Ένωση Ναυτικών Διαιτητών Λονδίνου), της οποίας οι όροι και οι διαδικασίες διέπουν μεγάλο μέρος των ναυτικών διαιτησιών παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών για μικρές και μεσαίες απαιτήσεις.

M

Δείγμα MARPOL (MARPOL sample)Καύσιμα

Το δείγμα καυσίμου που φυλάσσεται επί του πλοίου βάσει του Παραρτήματος VI της MARPOL για την επαλήθευση της συμμόρφωσης με τα όρια θείου. Διαφέρει από τα εμπορικά δείγματα που χρησιμοποιούνται για την επίλυση διαφορών ποιότητας.

N

Γνωστοποίηση ετοιμότητας (Notice of readiness, NOR)Ναυτιλία

Η γνωστοποίηση του πλοιάρχου ότι το πλοίο έχει αφιχθεί και είναι έτοιμο για φόρτωση ή εκφόρτωση. Συνήθως απαιτείται έγκυρη NOR για να αρχίσουν να μετρούν οι σταλίες.

O

Εκτός ναύλωσης (Off-hire)Ναυτιλία

Περίοδος κατά την οποία το μίσθωμα βάσει χρονοναύλωσης δεν οφείλεται, συνήθως λόγω βλάβης, ανεπάρκειας ή άλλου γεγονότος που αναφέρεται στη ρήτρα off-hire και εμποδίζει την πλήρη λειτουργία του πλοίου.

P

P&I ClubΝαυτιλία

Οργανισμός αλληλασφάλισης που καλύπτει πλοιοκτήτες και ναυλωτές για ευθύνες έναντι τρίτων, όπως απαιτήσεις φορτίου, ρύπανση και τραυματισμούς πληρώματος. Πολλά Clubs παρέχουν επίσης κάλυψη FD&D (freight, demurrage and defence) για νομικά έξοδα.

Προδικαστική συμπεριφορά (Pre-action conduct)Είσπραξη απαιτήσεων

Τα βήματα που τα δικαστήρια της Αγγλίας και Ουαλίας αναμένουν από τα μέρη πριν από την έναρξη δικαστικής διαδικασίας, όπως η ανταλλαγή βασικών πληροφοριών και η εξέταση διακανονισμού. Η αδικαιολόγητη μη συμμόρφωση μπορεί να οδηγήσει σε κυρώσεις ως προς τα δικαστικά έξοδα.

Q

Ύψος απαίτησης (Quantum)Διαφορές

Το ύψος μιας απαίτησης: τι πράγματι οφείλεται ή είναι εισπράξιμο αφού υπολογιστούν κεφάλαιο, τόκοι, παρακρατήσεις, συμψηφισμοί και έξοδα.

R

RecapΝαυτιλία

Το fixture recap: το μήνυμα που συνοψίζει τους κύριους όρους που συμφωνήθηκαν για μια ναύλωση και το οποίο, μαζί με το pro forma στο οποίο παραπέμπει, συνιστά το ναυλοσύμφωνο.

Παρακράτηση κυριότητας (Retention of title)Εμπόριο

Συμβατική ρήτρα βάσει της οποίας η κυριότητα των εμπορευμάτων παραμένει στον πωλητή μέχρι την εξόφλησή τους, παρέχοντας στον πωλητή ενδεχόμενα δικαιώματα ανάκτησης των εμπορευμάτων αν ο αγοραστής δεν πληρώσει ή καταστεί αφερέγγυος.

S

Συμψηφισμός (Set-off)Διαφορές

Ο αλληλοσυμψηφισμός αμοιβαίων οφειλών μεταξύ δύο μερών, ώστε να οφείλεται μόνο το υπόλοιπο. Η δυνατότητα συμψηφισμού εξαρτάται από τη σύμβαση και το είδος του συμψηφισμού που προβάλλεται.

Κατάσταση γεγονότων (Statement of facts, SOF)Ναυτιλία

Καταγραφή, που συντάσσει ο πράκτορας λιμένα, των χρόνων κάθε σχετικού γεγονότος κατά την προσέγγιση του πλοίου στο λιμάνι. Αποτελεί τη βάση κάθε υπολογισμού σταλιών και επισταλιών.

Statutory demand (νόμιμη όχληση πληρωμής)Είσπραξη απαιτήσεων

Επίσημη όχληση βάσει του Insolvency Act 1986 (βρετανικός νόμος περί αφερεγγυότητας) για αδιαμφισβήτητη οφειλή. Αν μια εταιρεία δεν εξοφλήσει ή δεν εξασφαλίσει οφειλή ύψους £750 ή μεγαλύτερη εντός 21 ημερών, ο πιστωτής μπορεί να υποβάλει αίτηση για τη λύση και εκκαθάρισή της.

Νόμιμοι τόκοι (Statutory interest)Είσπραξη απαιτήσεων

Τόκοι που επιτρέπει ο νόμος επί καθυστερημένης πληρωμής ακόμη και όταν η σύμβαση σιωπά, όπως οι τόκοι βάσει του Late Payment Act για οφειλές μεταξύ επιχειρήσεων.

T

Αποσβεστική προθεσμία (Time bar)Διαφορές

Συμβατική ή νόμιμη προθεσμία μετά την παρέλευση της οποίας μια απαίτηση χάνεται ή δεν μπορεί να επιδιωχθεί. Οι αποσβεστικές προθεσμίες σε ναυλοσύμφωνα και συμβάσεις καυσίμων μπορεί να είναι πολύ σύντομες.

Χρονοναύλωση (Time charter)Ναυτιλία

Ναύλωση με την οποία ο ναυλωτής μισθώνει το πλοίο για ορισμένο χρονικό διάστημα και κατευθύνει την εκμετάλλευσή του, καταβάλλοντας μίσθωμα, ενώ ο πλοιοκτήτης εξακολουθεί να διαχειρίζεται και να επανδρώνει το πλοίο.

V

Ναύλωση κατά ταξίδι (Voyage charter)Ναυτιλία

Ναύλωση για τη μεταφορά συγκεκριμένου φορτίου μεταξύ κατονομαζόμενων λιμένων, με αντάλλαγμα ναύλο, στην οποία οι ρήτρες σταλιών και επισταλιών ρυθμίζουν τις καθυστερήσεις στο λιμάνι.

W

Αίτηση εκκαθάρισης (Winding-up petition)Είσπραξη απαιτήσεων

Αίτηση προς το δικαστήριο για τη λύση και εκκαθάριση μιας εταιρείας, συνήθως με την αιτιολογία ότι δεν μπορεί να εξοφλήσει τα χρέη της. Πρόκειται για σοβαρό βήμα και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για οφειλές που αμφισβητούνται βάσιμα.

Without prejudiceΔιαπραγμάτευση

Κανόνας του αγγλικού δικαίου που κατά κανόνα εμποδίζει τη χρήση γνήσιων επικοινωνιών διακανονισμού ως απόδειξης ευθύνης, επιτρέποντας στα μέρη να διαπραγματεύονται ελεύθερα.

Without prejudice save as to costsΔιαπραγμάτευση

Πρόταση που δεν μπορεί να προσκομιστεί στο δικαστήριο ως προς το ζήτημα της ευθύνης, αλλά μπορεί να προσκομιστεί όταν το δικαστήριο αποφασίζει ποιος θα επιβαρυνθεί με τα έξοδα της διαδικασίας.