Οι όροι των σταλιών: SHINC, SHEX, WWD και οι υπόλοιποι

Atlas Claims ΑναλύσειςΔημοσίευση: 27 Οκτωβρίου 2026 · 9 λεπτά ανάγνωσης

Σταλίες είναι ο χρόνος που παρέχεται στους ναυλωτές, χωρίς πρόσθετη πληρωμή, για τη φόρτωση ή την εκφόρτωση του φορτίου. Όταν εξαντληθούν, αρχίζουν οι επισταλίες. Ανάμεσα στα δύο αυτά σημεία βρίσκεται μια χούφτα συντομογραφιών που καθορίζουν ποιες ώρες μετρούν. Η εσφαλμένη ανάγνωση μίας από αυτές είναι από τις συνηθέστερες αιτίες υπερεκτιμημένων ή υποεκτιμημένων απαιτήσεων επισταλιών.

Πώς καθορίζονται οι σταλίες

Τα ναυλοσύμφωνα καθορίζουν τις σταλίες με έναν από τρεις κύριους τρόπους:

• Σταθερή περίοδος, για παράδειγμα 72 ώρες ή τρεις ημέρες.
• Ρυθμός φόρτωσης ή εκφόρτωσης, για παράδειγμα 10.000 μετρικοί τόνοι ανά ημέρα εργασίας καλού καιρού. Η διαίρεση της ποσότητας του φορτίου με τον ρυθμό δίνει τις προβλεπόμενες σταλίες.
• Customary quick despatch (CQD), όπου δεν ορίζεται σταθερός χρόνος και το φορτίο πρέπει να διακινηθεί τόσο γρήγορα όσο συνηθίζεται στο λιμάνι. Οι απαιτήσεις για καθυστέρηση βάσει CQD αποδεικνύονται δυσκολότερα και κρίνονται με βάση το τι ήταν εύλογο.

Οι σταλίες εκφράζονται σε ημέρες ή ώρες, και τα κλάσματα ημέρας υπολογίζονται κατ’ αναλογία, εκτός αν το ναυλοσύμφωνο ορίζει διαφορετικά.

Ημέρες, Σαββατοκύριακα και αργίες

Τα ναυλοσύμφωνα συχνά ορίζουν με ακρίβεια την εξαιρούμενη περίοδο, για παράδειγμα από τις 17:00 της Παρασκευής έως τις 08:00 της Δευτέρας. Όταν το κάνουν, ισχύουν αυτές οι ώρες και όχι ο γενικός χαρακτηρισμός. Ποιες ημέρες είναι «αργίες» εξαρτάται από το δίκαιο και τα έθιμα του λιμένα, οπότε τα τοπικά ημερολόγια έχουν σημασία.

Unless used και even if used

Οι εξαιρέσεις του Σαββατοκύριακου συχνά συνοδεύονται από επιφυλάξεις:

• «Unless used» (UU): αν το φορτίο πράγματι διακινηθεί κατά την εξαιρούμενη περίοδο, ο χρόνος που χρησιμοποιήθηκε μετρά ως σταλίες.
• «Even if used» (EIU): η εξαιρούμενη περίοδος δεν μετρά ακόμη και αν το φορτίο διακινήθηκε.

Διαφορές προκύπτουν σχετικά με το τι σημαίνει «used», για παράδειγμα αν μετρούν μόνο οι ώρες πραγματικής εργασίας ή ολόκληρη η περίοδος. Καθοριστικές είναι η κατάσταση γεγονότων και η διατύπωση του ναυλοσυμφώνου.

Ημέρες εργασίας καλού καιρού

Ημέρα εργασίας καλού καιρού (weather working day) είναι μια εργάσιμη ημέρα, ή μέρος της, κατά την οποία ο καιρός δεν εμποδίζει, ή δεν θα εμπόδιζε, τη φόρτωση ή την εκφόρτωση του πλοίου. Ο χρόνος που χάνεται λόγω κακοκαιρίας εξαιρείται, είτε το πλοίο διακινούσε πράγματι φορτίο εκείνη τη στιγμή είτε όχι. Το κριτήριο είναι αν ο καιρός θα εμπόδιζε την εργασία, όχι αν το πλοίο στην πραγματικότητα περίμενε για κάποιον άλλο λόγο.

Συναφείς εκφράσεις όπως «weather permitting» και «per weather working day of 24 consecutive hours» έχουν τη δική τους παγιωμένη σημασία. Η ασφαλέστερη προσέγγιση είναι να ελέγξετε αν το ναυλοσύμφωνο ενσωματώνει ένα σύνολο ορισμών και να διαβάσετε τη ρήτρα στο σύνολό της.

Once on demurrage, always on demurrage

Κατά το αγγλικό δίκαιο, μόλις λήξουν οι σταλίες, οι εξαιρέσεις που προστατεύουν τους ναυλωτές κατά τη διάρκεια των σταλιών κατά κανόνα παύουν να εφαρμόζονται. Τα Σαββατοκύριακα, οι αργίες και τα περισσότερα εξαιρούμενα γεγονότα μετρούν τότε πλήρως σε βάρος των ναυλωτών. Αυτό συχνά συνοψίζεται στη φράση «once on demurrage, always on demurrage».

Τα ναυλοσύμφωνα μπορούν να το μεταβάλουν, αλλά μόνο με σαφή διατύπωση. Συνηθισμένα παραδείγματα είναι ρήτρες που προβλέπουν μισές επισταλίες για καθυστερήσεις λόγω απεργιών ή κακοκαιρίας, καθώς και διατάξεις που ορίζουν ότι δεν οφείλονται επισταλίες για χρόνο που χάθηκε λόγω βλάβης ή υπαιτιότητας του ίδιου του πλοίου. Ο υπολογιστής κατάστασης σταλιών σάς επιτρέπει να ορίσετε για κάθε εξαίρεση αν μετρά πλήρως, με το μισό ποσό ή καθόλου όταν το πλοίο βρίσκεται σε επισταλίες.

Ανταλλάξιμες σταλίες και συμψηφισμός κατά μέσο όρο

• Οι ανταλλάξιμες σταλίες (reversible laytime) παρέχουν στους ναυλωτές ενιαίο χρόνο για φόρτωση και εκφόρτωση. Ο χρόνος που εξοικονομείται στον λιμένα φόρτωσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί στον λιμένα εκφόρτωσης, και οι επισταλίες υπολογίζονται επί του συνόλου.
• Ο συμψηφισμός κατά μέσο όρο (averaging) υπολογίζει χωριστά τη φόρτωση και την εκφόρτωση και στη συνέχεια συμψηφίζει τον χρόνο που εξοικονομήθηκε στο ένα άκρο με τον χρόνο που χάθηκε στο άλλο.

Οι δύο μέθοδοι μπορεί να οδηγήσουν σε διαφορετικά αποτελέσματα, ιδίως όταν οφείλεται ταχυδιάθεση ή όταν το πλοίο βρίσκεται ήδη σε επισταλίες κατά την άφιξή του στον δεύτερο λιμένα. Αν το πλοίο βρίσκεται ήδη σε επισταλίες κατά την άφιξή του στον δεύτερο λιμένα, το αν οι επισταλίες συνεχίζονται με την άφιξη ή μόνο μετά τη γνωστοποίηση ετοιμότητας και τυχόν χρόνο γνωστοποίησης εξαρτάται από τη διατύπωση του ναυλοσυμφώνου, και η αγγλική νομολογία υποδεικνύει ότι ο χρόνος γνωστοποίησης μπορεί να εξακολουθεί να ισχύει.

Ταχυδιάθεση: όλος ο χρόνος που εξοικονομήθηκε ή ο χρόνος εργασίας που εξοικονομήθηκε

Η ταχυδιάθεση είναι πληρωμή του πλοιοκτήτη προς τον ναυλωτή για την ολοκλήρωση των εργασιών φορτίου πριν από τη λήξη των σταλιών, συνήθως με το ήμισυ του ημερήσιου ποσού επισταλιών. Οφείλεται μόνο αν το προβλέπει το ναυλοσύμφωνο.

• Όλος ο χρόνος που εξοικονομήθηκε (all time saved): η ταχυδιάθεση υπολογίζεται για τον χρόνο από την ολοκλήρωση έως τη στιγμή που θα έληγαν οι σταλίες, συμπεριλαμβανομένων των Σαββατοκύριακων και των αργιών που θα εξαιρούνταν.
• Ο χρόνος εργασίας που εξοικονομήθηκε (working time saved), ή οι σταλίες που εξοικονομήθηκαν: μετρούν μόνο οι αχρησιμοποίητες σταλίες, οπότε οι εξαιρούμενες περίοδοι παραλείπονται.

Με τα ίδια πραγματικά περιστατικά, η βάση «all time saved» συνήθως δίνει υψηλότερο ποσό ταχυδιάθεσης.

Τυποποιημένοι ορισμοί

Η BIMCO, η CMI, η FONASBA και η INTERCARGO εκδίδουν τους Laytime Definitions for Charter Parties 2013, που δίνουν συμφωνημένες σημασίες σε πολλούς από αυτούς τους όρους. Εφαρμόζονται μόνο αν το ναυλοσύμφωνο τους ενσωματώνει. Διαφορετικά, οι λέξεις ερμηνεύονται σύμφωνα με το εφαρμοστέο δίκαιο και τις προηγούμενες αποφάσεις, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε διαφορετικά αποτελέσματα. Πριν προετοιμάσετε ή απαντήσετε σε μια απαίτηση, ελέγξτε ποιοι ορισμοί εφαρμόζονται και αν τους τροποποιούν πρόσθετες ρήτρες (rider clauses).

Ο παρών οδηγός αποτελεί γενική πληροφόρηση για το δίκαιο της Αγγλίας και Ουαλίας κατά τον Οκτώβριο του 2026. Δεν αποτελεί νομική συμβουλή και ενδέχεται να μην καλύπτει την περίπτωσή σας. Η Atlas Claims δεν είναι δικηγορική εταιρεία· για συμβουλές σχετικά με τα νόμιμα δικαιώματά σας ή με δικαστικές διαδικασίες, απευθυνθείτε σε δικηγόρο.